Mua sớm hay mua cận Tết: cái gì nên sớm, cái gì để sau
Câu hỏi "nên mua sớm hay đợi" không có một câu trả lời chung, vì mỗi nhóm hàng có nhịp riêng. Mua sớm thứ này thì lợi, mua sớm thứ kia lại thiệt.
Nhóm nên mua sớm nhất
Đặc điểm chung: số lượng có hạn, hoặc cần thời gian chuẩn bị.
- Quà tặng số lượng lớn — nhất là có khắc tên hoặc logo. Cần bốn tới sáu tuần như đã nói ở bài riêng.
- Món đặt riêng hoặc làm theo yêu cầu.
- Hàng cỡ lớn cần vận chuyển — xe cộ mùa Tết rất căng.
- Đồ trang trí cỡ lớn — mẫu đẹp hết sớm, cận ngày chỉ còn thứ người khác không chọn.
Với nhóm này, mua muộn không chỉ đắt hơn mà có khi không còn để mua.
Nhóm nên mua giữa mùa
Khoảng vài tuần trước Tết — đủ sớm để còn lựa chọn, đủ muộn để không phải cất giữ lâu:
- Đồ trang trí thông thường.
- Vật phẩm bày biện.
- Quà tặng số lượng nhỏ, không cần gia công.
- Bánh kẹo, đồ khô có hạn dùng dài.
Nhóm nên để cận ngày
Đặc điểm: tươi, dễ hỏng, hoặc chiếm chỗ.
- Hoa tươi và cây cảnh — mua sớm thì nở sớm hoặc héo trước Tết.
- Thực phẩm tươi.
- Trái cây bày mâm — cần đúng độ chín vào ngày bày.
Với nhóm này, mua sớm là tự tạo việc bảo quản và thường vẫn phải mua lại.
Giá cả: hai chiều ngược nhau
Đây là chỗ nhiều người chỉ hiểu một chiều. Thực tế có hai xu hướng:
- Hàng khan và hàng theo mùa — càng cận ngày càng đắt và càng ít lựa chọn.
- Hàng tồn không bán hết — sát ngày có khi giảm mạnh vì người bán muốn dọn hàng.
Nhóm thứ hai là chỗ mua được giá tốt, nhưng thứ còn lại thường là thứ người khác đã bỏ qua. Với món cần đúng mẫu hoặc đúng số lượng thì không nên đánh cược.
Ba lỗi hay gặp
- Mua sớm rồi quên mất đã mua — đến gần Tết mua lại. Ghi danh sách giải quyết được.
- Mua sớm mà không tính chỗ cất — nhất là hàng cồng kềnh và dễ hỏng.
- Để tất cả tới tuần cuối — vừa đắt, vừa hết mẫu đẹp, vừa mệt vì trùng hàng loạt việc khác.
Cách chia việc theo tuần
- Bốn tới sáu tuần trước — chốt danh sách quà, đặt món cần gia công, đặt hàng số lượng lớn.
- Hai tới ba tuần trước — đồ trang trí, vật phẩm, đồ khô. Bắt đầu dọn nhà.
- Một tuần trước — hoàn tất việc giao quà, dọn bàn thờ theo nếp nhà.
- Vài ngày cuối — hoa, cây, thực phẩm tươi, trái cây.
Điểm mấu chốt: đưa việc giao quà lên trước tuần cuối. Việc này phụ thuộc lịch của người khác nên để sát ngày là rủi ro nhất.
Nếu năm nay bận, không kịp làm sớm
- Bỏ nhóm cần gia công — chọn món có sẵn.
- Giảm số nhóm quà thay vì giảm chất lượng từng món.
- Đặt online sớm hơn mua trực tiếp — nhưng phải tính thời gian giao, vốn chậm hơn hẳn mùa cao điểm.
- Ưu tiên thiệp — một lời chúc đúng lúc vẫn hơn món quà tới muộn.
Danh sách: thứ giữ cho khỏi mua hớ
Nghe đơn giản nhưng đây là công cụ hiệu quả nhất trong cả bài. Không có danh sách thì hai chuyện xảy ra: mua trùng, và tới cận ngày mới nhớ ra thứ quan trọng.
Bốn cột đủ dùng:
- Món gì — ghi cụ thể, không ghi "quà cho khách".
- Cho ai hoặc để làm gì.
- Cần trước ngày nào.
- Đã mua chưa.
Cột thứ ba là cột quyết định thứ tự làm, và nó cũng cho thấy ngay tuần nào đang quá tải.
Mua cho gia đình và mua để tặng: tách ra
Hai nhóm này có nhịp khác nhau và trộn vào một danh sách là nguồn nhầm lẫn:
- Quà tặng phụ thuộc lịch của người khác, nên phải xong sớm.
- Đồ dùng trong nhà thì linh hoạt hơn, và phần lớn để cận ngày cũng được.
Tách hai danh sách thì thấy rõ việc nào không hoãn được — và đó thường là nhóm bị hoãn nhiều nhất.
Ba khoản hay vượt dự tính
Ngân sách Tết hay vỡ không phải vì một khoản lớn mà vì mấy khoản nhỏ cộng dồn. Ba khoản hay bị tính thiếu nhất:
- Vận chuyển và giao hàng — mùa cao điểm giá cao hơn, và nếu gửi nhiều nơi thì cộng lại đáng kể.
- Đồ phát sinh sát ngày — thứ quên mua, thứ hỏng phải thay, khách tới ngoài dự kiến.
- Bao lì xì và các khoản nhỏ theo nếp — mỗi khoản nhỏ nhưng số lượng nhiều.
Cách nhiều nhà dùng: chừa sẵn một khoản dự phòng ngay từ đầu thay vì cố tính chính xác. Chừa rồi không dùng hết thì nhẹ nhõm, còn không chừa thì tuần cuối phải cắt thứ khác.