Khi trong nhà có hai nếp kiêng kỵ khác nhau
Bài trước ghi lại mấy nếp kiêng phổ biến ngày Tết và khuyên giữ cho nhẹ nhàng. Bài này nói tình huống khó hơn: trong cùng một nhà mà có hai nếp khác nhau.
Chuyện này rất phổ biến — dâu rể từ vùng khác, hai bên nội ngoại kiêng khác nhau, con cái lớn lên ở thành phố không quen nếp quê. Và nó hay bùng lên đúng mấy ngày Tết, khi mọi người ở gần nhau nhất và ai cũng mệt nhất.
Trước hết, một sự thật nên chấp nhận
Kiêng kỵ ngày Tết khác nhau rất nhiều theo vùng, theo dòng họ, thậm chí theo từng nhà — và không có bản chuẩn nào để tra ra ai đúng.
Điều này quan trọng vì phần lớn tranh cãi bắt đầu từ giả định ngầm rằng có một cách đúng. Bỏ giả định đó đi thì câu hỏi đổi từ "ai đúng" sang "nhà mình làm thế nào" — và câu sau thì trả lời được.
Nguyên tắc gốc
Nếp sinh ra để nhà cửa êm ấm và mọi người thấy yên tâm. Nếu giữ nếp mà làm nhà căng thẳng thì nó đang đi ngược chính mục đích của nó.
Từ đó suy ra cách xử phần lớn tình huống: ưu tiên hoà khí hơn ưu tiên chính xác.
Dâu rể mới
Đây là nhóm chịu áp lực nhất, vì phải học nếp lạ trong lúc còn đang được nhìn ngó:
- Hỏi trước, đừng đợi bị nhắc. Hỏi chồng hoặc vợ mình từ trước Tết, một buổi ngồi nói chuyện là gần đủ.
- Nhìn rồi làm theo trong mấy ngày đầu, đây là cách học nhanh và ít sai nhất.
- Sai thì nhận nhẹ nhàng, đừng biện minh và cũng đừng ân hận quá lâu.
- Người trong nhà nên nói trước chứ đừng để người mới tự đoán — trách người ta không biết một điều chưa ai nói là không công bằng.
Hai bên nội ngoại kiêng khác nhau
- Ở nhà ai thì theo nếp nhà đó. Đây là cách gọn nhất và gần như luôn được chấp nhận.
- Nhà riêng của mình thì hai vợ chồng thống nhất trước, đừng để tới lúc có mặt hai bên mới bàn.
- Giữ những gì cả hai bên đều làm, và bỏ qua những gì chỉ một bên coi trọng nếu bên kia thấy khó.
- Đừng đem nếp bên này ra so với bên kia, dù chỉ nói vui.
Người trẻ không tin
Chuyện này cũng rất thường, và cách xử quyết định không khí cả kỳ nghỉ:
- Không tin thì vẫn làm theo được, mấy ngày Tết, vì người thân chứ không vì niềm tin. Điều đó không phải giả dối, nó là tôn trọng.
- Đừng giải thích rằng nó vô lý ngay giữa mấy ngày Tết — chọn lúc khác nếu thật sự muốn nói.
- Người lớn cũng nên nới tay với con cháu: giữ mấy điều quan trọng nhất, buông mấy điều nhỏ.
- Với việc ảnh hưởng tới sức khoẻ hay an toàn thì khác — chỗ đó cần nói thẳng, và nên nói trước Tết.
Mấy va chạm hay gặp nhất
Nói ra mấy tình huống cụ thể thì dễ hình dung hơn là nói nguyên tắc chung:
- Chuyện xông đất. Nhà kỹ thì nhắm người trước, nhà không kỹ thì ai tới cũng được. Nếu bên kia coi trọng thì chiều một chút không mất gì; còn nếu mình là khách thì hỏi trước một câu là gọn.
- Chuyện quét nhà mấy ngày đầu. Nhiều nhà kiêng, nhiều nhà không. Cách dung hoà thường thấy là gom lại một góc chứ không đổ đi.
- Chuyện đi chúc Tết nhà nào trước. Đây là nguồn tự ái thật, và cách chữa là báo trước lịch cho cả hai bên chứ đừng để ai phải chờ.
- Chuyện trẻ con làm vỡ đồ. Người lớn phản ứng thế nào quan trọng hơn cái đĩa — la mắng giữa ngày Tết làm hỏng cả buổi, mà đứa nhỏ thì nhớ rất lâu.
Điểm chung: mấy chuyện này đều nhỏ, và đều lớn lên nếu người ta tranh xem ai đúng.
Cách nói cho khỏi thành cãi nhau
- Hỏi thay vì phản bác — "nhà mình kiêng cái này vì sao ạ" mở ra một câu chuyện, còn "cái đó vô lý" thì đóng lại.
- Nói riêng, không nói giữa mâm cơm đông người.
- Đừng lôi bên nội bên ngoại vào để tăng sức nặng cho lý lẽ của mình.
- Người trong nhà nói dễ hơn người mới về. Việc gì cần trình bày với bố mẹ thì để con ruột nói.
Chuẩn bị từ trước Tết
Gần như mọi va chạm đều tránh được bằng một buổi nói chuyện trước:
- Năm nay ăn Tết ở đâu, mấy ngày ở đâu.
- Nhà bên đó kiêng gì, cần chuẩn bị gì.
- Ai lo phần nào — đây là nguồn căng thẳng lớn không kém chuyện kiêng kỵ.
- Thống nhất trước hai ba điều mà hai vợ chồng thấy khó.
Điều nên nhớ nhất
Mấy ngày Tết ngắn, và cái người ta nhớ về một cái Tết thường không phải là ai kiêng đúng. Là bữa cơm đông đủ, là câu chuyện cũ được kể lại, là đứa nhỏ chạy vòng quanh.
Nếu phải chọn giữa giữ đúng một điều kiêng và giữ không khí cho cả nhà, thì chọn không khí gần như luôn là chọn đúng.