Mở hàng đầu năm: nếp và phần thực tế cho người bán
Với người bán hàng thì ngày mở cửa đầu năm mang hai lớp cùng lúc: một lớp là nếp và lệ, một lớp là công việc kinh doanh rất thực tế. Bài này nói cả hai, và chỗ chúng giao nhau.
Nếp phổ biến — ghi lại, không phán đúng sai
Chọn ngày mở hàng. Nhiều nơi xem ngày rồi mới mở cửa. Ngày được chọn khác nhau tuỳ nhà và tuỳ người xem; không có ngày nào được coi là chuẩn chung.
Người mở hàng đầu tiên. Lệ phổ biến là nhờ một người "hợp vía" tới mua trước — thường là khách quen, người vui vẻ, làm ăn khá. Nhiều chủ tiệm nhờ trước cho chắc.
Không trả lại tiền thừa quá lẻ, hoặc không đổi tiền cho khách trong buổi đầu — lệ này có ở một số nơi.
Mở hàng giá dễ chịu. Bán món đầu tiên với giá vừa phải, coi như lấy hên.
Không tranh cãi, không to tiếng trong ngày đầu. Đây là lệ có ích nhất trong nhóm, vì nó đúng cả về mặt kinh doanh.
Những lệ này khác nhau theo vùng và theo ngành. Người nào nói có một cách duy nhất đúng thì đang áp lệ vùng mình lên chỗ khác.
Phần thực tế: mở cửa lại sau kỳ nghỉ
Đây là phần ít được nói mà lại quyết định doanh thu tuần đầu.
Thông báo lịch mở cửa từ trước Tết. Dán ở cửa, đăng lên trang bán hàng, nhắn cho khách quen. Khách không biết bạn mở chưa thì họ đi chỗ khác — và có khi không quay lại.
Tới sớm hơn giờ mở cửa. Buổi đầu luôn có việc phát sinh: điện nước, thiết bị lâu không dùng, hàng cần bày lại.
Kiểm thiết bị trước khi có khách. Máy tính tiền, máy in hoá đơn, máy quẹt thẻ, mã QR chuyển khoản, đèn, điều hoà, tủ mát. Thiết bị nghỉ hai tuần thì có cái không lên.
Chuẩn bị tiền lẻ. Ngày đầu năm khách hay đưa tiền chẵn, tiền mới.
Kiểm hàng. Hàng có hạn sử dụng, hàng dễ hỏng, hàng bị ẩm trong những ngày đóng cửa. Hàng Tết còn tồn thì tính phương án — giảm giá, gộp combo, hay cất cho năm sau nếu để được.
Nhân sự. Ai đi làm ngày nào, ai còn ở quê. Tuần đầu sau Tết là tuần nhân sự mỏng nhất năm ở nhiều ngành — biết trước thì xếp được.
An toàn sau kỳ nghỉ dài
Mặt bằng đóng cửa hai tuần có mấy rủi ro cụ thể:
Điện. Bật lại từng cụm chứ đừng bật hết một lúc. Để ý mùi khét, tiếng nổ lách tách, ổ cắm nóng bất thường.
Nước. Kiểm rò rỉ, kiểm đồng hồ nước xem có quay khi không dùng gì không — rò rỉ trong kỳ nghỉ là chuyện thường gặp và hoá đơn tháng đó sẽ cho biết.
Ẩm mốc. Mở cửa thông thoáng trước. Kho kín hai tuần trong thời tiết nồm là điều kiện lý tưởng cho mốc.
Côn trùng, chuột. Mặt bằng vắng người là lúc chúng vào. Kiểm kho và góc khuất.
Gas, bếp với hàng ăn uống: kiểm van, dây, và ngửi kỹ trước khi bật.
Camera và khoá. Kiểm xem camera có chạy suốt kỳ nghỉ không, dữ liệu còn không.
Chỗ nếp và việc giao nhau
Mấy tình huống thường gặp, và cách xử lý cho cả hai bên đều thuận:
Ngày xem được lại quá muộn. Chờ tới mùng mười trong khi đối thủ mở từ mùng bốn là mất thật. Cách nhiều nơi làm: mở cửa bán bình thường từ sớm, rồi làm lễ mở hàng vào ngày đã chọn. Hai việc không nhất thiết phải cùng lúc.
Nhân viên có lệ kiêng riêng. Người kiêng đi làm ngày nào đó, người kiêng quét dọn. Hỏi trước khi xếp lịch thì dễ hơn là bắt họ đổi.
Khách đầu tiên không phải người mình nhờ. Chuyện rất hay xảy ra. Đừng từ chối bán cho khách — mất khách thật để giữ một lệ thì đổi vàng lấy chì. Và từ chối bán hàng vì tuổi hay vì diện mạo của khách là chuyện không nên làm.
Khách trả giá hoặc đổi trả trong ngày đầu. Một số nơi kiêng việc này. Nhưng chính sách đổi trả là cam kết với khách — giữ đúng cam kết quan trọng hơn.
Điều đáng làm nhất cho tuần đầu
Nếu chỉ chọn được một việc thì chọn cái này: liên lạc lại với khách quen.
Một tin nhắn chúc Tết kèm thông báo đã mở cửa lại, gửi cho danh sách khách cũ, thường hiệu quả hơn mọi việc khác trong tuần đầu. Chi phí gần như bằng không, và nó nhắc người ta nhớ tới bạn đúng lúc họ đang bắt đầu mua sắm lại.
Viết ngắn, có tên người nhận, không kèm khuyến mãi dồn dập. Một dòng chúc thật lòng và một dòng thông tin là đủ.
Chuẩn bị từ trước Tết — làm sớm thì tuần đầu nhẹ
Phần lớn việc của tuần mở cửa thực ra làm được từ trước khi nghỉ:
Dọn kho và kiểm hàng trước khi đóng cửa. Hàng sắp hết hạn, hàng dễ hỏng thì xử trước Tết chứ đừng để hai tuần rồi quay lại nhìn.
Rút tiền mặt về nơi an toàn, để lại két một khoản nhỏ và mở két cho thấy trống — nhiều nơi làm vậy để tránh bị phá két.
Chụp ảnh hiện trạng mặt bằng trước khi khoá cửa. Nếu có sự cố trong kỳ nghỉ thì đây là căn cứ.
Để lại số điện thoại liên hệ ở cửa — cho ban quản lý, cho hàng xóm, cho khách cần gấp.
Viết sẵn tin nhắn chúc Tết và hẹn giờ gửi nếu nền tảng bạn dùng cho phép. Làm lúc đang rảnh thì câu chữ tử tế hơn nhiều so với viết vội sáng mùng bốn.
Tuần đầu: đừng kỳ vọng doanh thu như thường
Điều này nói ra để đỡ hoang mang: tuần đầu sau Tết ở phần lớn ngành hàng là tuần thấp. Khách còn đi chơi, còn ở quê, và vừa tiêu nhiều trong Tết.
Hệ quả thực tế:
Đừng nhập hàng nhiều ngay tuần đầu. Đợi xem nhịp mua thực tế rồi mới nhập.
Đừng vội kết luận về một mặt hàng mới dựa trên số liệu tuần đó.
Dùng tuần đó cho việc nội bộ — sắp xếp lại kho, cập nhật giá, chụp ảnh hàng mới, đào tạo nhân viên mới. Đây là tuần hiếm hoi trong năm có thời gian làm những việc này.
Và nếu tuần đầu vắng thì đó là chuyện chung của thị trường, không phải dấu hiệu gì về ngày mở hàng bạn đã chọn.
Tóm lại
Lệ mở hàng đầu năm khác nhau theo vùng và theo ngành — ai nói có một cách duy nhất đúng thì đang áp lệ vùng mình lên chỗ khác. Phần thực tế quyết định doanh thu tuần đầu: thông báo lịch mở cửa từ trước Tết, tới sớm, kiểm thiết bị và hàng trước khi có khách, chuẩn bị tiền lẻ, và biết trước ai đi làm ngày nào. Mặt bằng đóng hai tuần thì kiểm điện, nước, ẩm mốc, côn trùng và gas trước khi vận hành. Khi lệ va vào việc thì tách ra: mở bán sớm, làm lễ vào ngày đã chọn. Và đừng từ chối bán cho khách đầu tiên chỉ vì không phải người mình nhờ.