Không tặng quà Tết cho sếp thì có sao không

Hai bài trước nói quà Tết cho sếp và chuyện đi Tết, và Tết đầu tiên ở công ty mới. Bài này trả lời thẳng câu mà nhiều người nghĩ tới mà ngại hỏi: không tặng thì có sao không.

Câu trả lời ngắn: ở phần lớn nơi làm việc thì không sao. Và nếu ở nơi nào đó có sao thật, thì vấn đề nằm ở nơi đó chứ không nằm ở món quà.

Vì sao nhiều người vẫn tặng

• Thấy người khác tặng và sợ mình là người duy nhất không.
• Muốn thể hiện sự biết ơn thật — đây là lý do chính đáng.
• Nếp của ngành hoặc của vùng.
• Lo bị đánh giá trong kỳ xét lương sắp tới.

Ba lý do đầu thì bình thường. Lý do thứ tư mới là vấn đề — và nếu đó là lý do chính thì nên nghĩ lại, vì khi ấy nó không còn là quà.

Khi không tặng là hoàn toàn bình thường

1. Công ty có quy định không nhận quà — nhiều nơi đã có, và đó là chuyện tốt cho tất cả.
2. Sếp đã nói rõ không nhận; nói rồi mà vẫn mang tới là đặt họ vào thế khó.
3. Nơi làm việc không có nếp đó, và không ai trong phòng tặng.
4. Mình đang eo hẹp — đây là lý do đủ, và không ai có quyền đòi hỏi.
5. Mình mới vào làm vài tuần.
6. Quan hệ công việc bình thường, không có gì đặc biệt để cảm ơn.

Khi nên cân nhắc tặng

• Sếp đã giúp mình một việc lớn trong năm — không phải chuyện lễ nghĩa, mà là chuyện cảm ơn thật.
• Cả phòng cùng góp một phần chung và mình cũng muốn góp.
• Nếp của công ty rõ ràng và nhẹ nhàng, ai cũng làm và không ai thấy nặng.

Thay thế mà không tốn tiền

• Một lời cảm ơn nói thẳng, nhắc việc cụ thể họ đã giúp — thứ này được nhớ lâu hơn một giỏ quà.
• Một tin nhắn chúc Tết riêng, không chép mẫu.
• Một tấm thiệp viết tay.
• Làm tốt công việc của mình — nghe cũ nhưng đây vẫn là thứ người quản lý để ý nhất.

Khi cả phòng đều tặng mà mình không

1. Không cần giải thích với ai; đây là chuyện riêng.
2. Vẫn chúc Tết như mọi người — im lặng hẳn mới là thứ dễ bị hiểu lầm.
3. Góp phần chung nếu có, mức vừa sức mình; phần chung thường không công bố ai góp bao nhiêu.
4. Đừng nói xấu việc người khác tặng, và cũng đừng để ai bình luận việc mình không tặng.
5. Nếu bị hỏi thì cười và chuyển chuyện; không ai có quyền đòi mình phải trả lời.

Khi mình là sếp

• Nói rõ từ đầu mùa rằng mình không mong nhận quà từ nhân viên — nói sớm thì không ai phải đoán.
• Nói bằng lời bình thường, không ra vẻ nghiêm trọng, để người đã mua rồi không thấy ngượng.
• Nếu nhận thì nhận đều, và đừng để ai thấy mình nhớ ai đã tặng.
• Đừng bao giờ nhắc tới quà trong bất kỳ cuộc trao đổi nào về lương, đánh giá hay phân công.
• Tự mình tặng ngược xuống là cách đơn giản nhất để đổi nếp trong phòng.
• Nếu công ty chưa có quy định thì đề xuất một dòng ngắn trong nội quy — có quy định thì nhân viên từ chối dễ hơn nhiều.

Khi có dấu hiệu bị gây áp lực

• Có người gợi ý mức tiền phải góp, hoặc công bố danh sách ai đã góp.
• Có câu nói bóng gió về kỳ đánh giá kèm chuyện quà cáp.
• Có người thu tiền mà không nói rõ dùng vào việc gì.

Gặp mấy dấu hiệu này thì ghi lại ngày giờ và nội dung, và hỏi bộ phận nhân sự hoặc bộ phận tuân thủ của công ty. Nếu nghiêm trọng thì hỏi người có chuyên môn pháp lý. Không ai phải trả tiền để giữ được công việc của mình.

Nhìn cho công bằng

• Phần lớn người quản lý không đếm ai tặng ai không — họ có nhiều việc khác để nghĩ.
• Người quản lý tử tế thấy khó xử khi nhận quà từ cấp dưới, nhất là món lớn.
• Nếu một món quà thật sự đổi được đánh giá của mình, thì nơi đó có vấn đề lớn hơn chuyện quà cáp nhiều.
• Đừng vay mượn để tặng. Không có công việc nào đáng để mình mắc nợ vì một dịp lễ.

Trang này bán quà Tết. Nhưng nói cho đúng thì không phải ai cũng cần mua — và một người đi vay để tặng sếp thì không phải khách hàng mà bất cứ nơi bán hàng tử tế nào muốn có.

Câu hỏi thường gặp