Chúc Tết người đang gặp chuyện: nói gì cho phải
Bài trước nói cách viết lời chúc Tết cho khác mấy câu ai cũng gửi. Bài này nói tình huống mà mọi câu chúc quen thuộc đều không dùng được: người nhận đang gặp chuyện.
Nhà có tang, người đang nằm viện, người vừa mất việc, người vừa chia tay — Tết với họ không phải dịp vui, và một câu chúc rập khuôn lúc này nghe rất chói.
Vì sao câu chúc quen thuộc không dùng được
- Chúng giả định người nhận đang ở trạng thái bình thường.
- Chúng thường nói về tài lộc, thăng tiến, sum vầy — đúng những thứ mà người đang gặp chuyện thấy nhói.
- Chúng cho thấy người gửi không biết, hoặc biết mà vẫn gửi hàng loạt.
- Với nhà có tang, mấy câu chúc năm mới còn đụng tới nếp kiêng của nhiều nơi.
Nhà có tang
Đây là trường hợp cần cẩn thận nhất, vì nếp mỗi nơi mỗi khác:
- Nhiều nơi kiêng chúc mừng năm mới với nhà đang có tang. Không chắc thì hỏi người trong họ hoặc người cùng vùng.
- Nếu vẫn muốn hỏi thăm thì nhắn một câu hỏi thăm bình thường, không kèm lời chúc năm mới.
- Đừng nhắc lại chuyện mất mát trong tin nhắn ngày Tết, trừ khi họ mở lời trước.
- Có mặt thì hơn nhắn tin, nếu quan hệ đủ gần.
- Việc thăm viếng ngày Tết thì theo nếp vùng đó — hỏi trước, đừng suy từ nơi mình ở.
Người đang ốm hoặc nằm viện
- Chúc khoẻ là được, nhưng chúc ngắn và đừng hứa hẹn thay bác sĩ.
- Tránh mấy câu như "sẽ khỏi thôi" khi mình không biết gì về tình trạng thật.
- Hỏi trước nếu định tới thăm — nhiều người không muốn tiếp khách trong dịp này.
- Hỏi thăm người nhà cũng là một cách tử tế, vì họ là người mệt mà ít được hỏi tới.
- Một tin nhắn ngắn hằng tuần có giá trị hơn một tin dài đúng mồng một.
Người vừa mất việc hoặc làm ăn khó
- Đừng chúc phát tài — câu này lúc bình thường thì vô hại, lúc này thì như trêu.
- Đừng hỏi kế hoạch sắp tới nếu họ chưa nói; câu đó rất hay bị hỏi và rất khó trả lời.
- Chúc bình an, chúc sức khoẻ là an toàn và vẫn thật lòng.
- Nếu giúp được thì nói cụ thể — biết chỗ nào đang tuyển thì nói thẳng chỗ đó, hơn là nói "có gì cứ bảo".
Người vừa chia tay hoặc ly hôn
- Bỏ mấy câu về sum vầy, về gia đình hạnh phúc.
- Đừng nhắc tới người kia, dù để trách hộ.
- Đừng khuyên, trừ khi được hỏi.
- Rủ đi chơi hoặc rủ về nhà mình ăn bữa cơm có ích hơn nhiều so với mọi lời chúc — nhất là với người ở một mình mấy ngày Tết.
Mấy câu dùng được gần như mọi hoàn cảnh
- Chúc bình an.
- Chúc sức khoẻ.
- Một câu nói rằng mình vẫn nhớ tới họ.
- Một lời hẹn gặp cụ thể, có ngày giờ.
Điểm chung: chúng không giả định gì về hoàn cảnh người nhận. Đó là lý do chúng dùng được ở khắp nơi.
Nhắn hàng loạt và nhắn riêng
Phần lớn tin chúc Tết bây giờ là tin gửi hàng loạt, và đó chính là lý do mấy tình huống trên hay xảy ra:
- Lọc danh sách trước khi bấm gửi. Mất vài phút, nhưng đây là thứ ngăn được một câu chúc phát tài rơi vào nhà đang có tang.
- Tách ra một nhóm nhỏ để nhắn riêng — người thân, người mình biết đang có chuyện, người mình mang ơn.
- Gọi điện với người lớn tuổi, vì nhiều người không dùng tin nhắn và cũng vì nghe giọng khác hẳn.
- Đừng chuyển tiếp nguyên văn tin của người khác, nhất là loại có sẵn tên người gửi cũ.
Một cách nghĩ đơn giản: tin gửi hàng loạt là để giữ liên lạc, tin nhắn riêng mới là để nói với một người. Cả hai đều được, chỉ đừng dùng loại thứ nhất cho việc của loại thứ hai.
Khi nào nên im lặng
Có lúc không nhắn gì lại là cách đúng:
- Khi quan hệ chỉ ở mức xã giao và mình biết họ đang có chuyện lớn.
- Khi mình không chắc nói gì và có nguy cơ nói hớ.
- Khi họ đã nói rõ muốn được yên.
Im lặng ở đây không phải là bỏ mặc — gửi một tin sau Tết, khi mọi thứ lắng xuống, thường có ích hơn một tin đúng mồng một.
Điều đáng nhớ
Người đang gặp chuyện không cần lời hay, họ cần biết mình không bị quên. Một câu vụng về mà thật lòng vẫn hơn một câu trau chuốt gửi cho cả trăm người.
Và nếu lỡ nhắn nhầm một câu chúc rập khuôn thì cũng đừng nặng nề — nhắn thêm một câu riêng là chữa được, còn im luôn vì ngại mới là điều đáng tiếc.