Đồ ăn ngày Tết: mua bao nhiêu là đủ, và cách thoát khỏi nỗi sợ thiếu

Bốn bài trước của mục này nói mua sớm hay mua cận Tết, giá cả cận Tết cái gì tăng thật cái gì chỉ là sức ép, mua sắm Tết qua mạng, và ngân sách Tết. Bài này nói nhóm chiếm phần lớn tiền chợ và cũng là nhóm bị mua thừa nhiều nhất: đồ ăn.

Vì sao ai cũng mua thừa

• Nỗi sợ chợ nghỉ. Thực tế bây giờ chợ và siêu thị mở lại rất sớm, nhiều nơi bán xuyên Tết.
• Sợ khách tới mà không có gì đãi. Nhưng khách ngày Tết thường ăn rất ít.
• Mua theo khuyến mãi — mua ba tặng một cho món mà nhà chỉ dùng hết một.
• Mỗi người trong nhà mua một ít mà không ai biết người kia đã mua.

Điểm cuối là nguyên nhân phổ biến nhất, và nó giải quyết được chỉ bằng một danh sách chung.

Cách tính lượng cho khỏi thừa

1. Đếm số bữa thật sự nấu ở nhà. Mấy ngày Tết nhiều nhà đi chúc, ăn ở nhà nội ngoại, nên số bữa nấu ít hơn ngày thường.
2. Đếm số người ăn mỗi bữa, phân biệt bữa gia đình với bữa có khách.
3. Ghi ra thực đơn thô cho ba bốn ngày đầu, rồi mới lập danh sách mua.
4. Trừ đi phần đã có sẵn trong tủ và phần được biếu — nhóm được biếu thường rất lớn mà ít ai tính vào.
5. Một danh sách chung cho cả nhà, ai mua gì thì gạch vào đó.

Mua khi nào

• Mua sớm: đồ khô, gia vị, bánh kẹo, nước uống, đồ đông lạnh. Vừa rẻ hơn vừa không phải chen.
• Mua cận ngày: rau, trái cây, hoa, thịt cá tươi. Mua sớm thì tới mùng hai đã héo và hỏng.
• Đừng mua tất cả trong một buổi — chia làm hai ba lần, vì mua dồn thì luôn quá tay.
• Nếu đặt qua mạng thì xem kỹ hạn giao hàng cuối cùng trước Tết; bài về mua sắm Tết qua mạng trong mục này đã nói.

🔴 Kiểm hạn sử dụng — mỗi lần, không phải thỉnh thoảng

• Kiểm hạn của từng món trong giỏ quà trước khi mua và trước khi mang biếu. Giỏ quà bán sẵn dịp cuối năm là nhóm hay có món sắp hết hạn.
• Đồ khuyến mãi sâu thường gần hạn hơn; xem kỹ trước khi mừng.
• Hàng đông lạnh phải còn cứng và không có tinh thể đá lớn bên trong — dấu hiệu đã rã rồi cấp đông lại.
• Đồ tự làm, đồ nhà làm được biếu thì hỏi ngày làm và cách bảo quản, vì chúng thường không có nhãn.
• Ngờ thì bỏ. Món có mùi lạ, nhớt hoặc đổi màu thì bỏ, đừng tiếc — một món ăn rẻ hơn một lần cả nhà đau bụng giữa kỳ nghỉ.

Trữ cho đúng

• Dọn tủ lạnh trước khi mua, không phải sau. Đây là thứ tự quyết định bạn có chỗ hay không.
• Chia nhỏ vào hộp nông trước khi cất — nguội nhanh hơn và dễ lấy ra đúng phần cần dùng.
• Ghi nhãn ngày lên hộp; sau ba ngày Tết thì không ai nhớ món nào nấu hôm nào.
• Đừng nhồi tủ quá chặt, vì khí lạnh cần chỗ lưu thông.
• Đồ khô để nơi kín, tránh ẩm và tránh kiến; bánh mứt mở ra rồi thì đậy kỹ.

Phần nấu nướng và hâm lại có bài riêng ở trang cùng cụm nói kỹ hơn, rất đáng đọc kèm.

Sau Tết: xử phần còn lại

• Kiểm tủ ngay ngày đầu đi làm lại, gom món cần dùng gấp ra phía ngoài.
• Chia nhỏ và cấp đông phần chưa dùng tới, ghi nhãn ngày.
• Biến món thừa thành món khác thay vì hâm đi hâm lại.
• Đồ khô và bánh mứt còn nguyên thì cho lại hoặc mang tới cơ quan chia cùng mọi người.
• Ghi lại năm nay thừa những gì — đây là dữ liệu quý nhất cho lần mua sắm năm sau.

Một cách nghĩ khác về "sợ thiếu"

Nỗi sợ thiếu ngày Tết phần lớn là thói quen từ thời chợ nghỉ dài và hàng hoá khan. Bối cảnh đó đã đổi, nhưng thói quen thì ở lại.

Nếu năm nay bạn thử mua ít hơn và thấy vẫn đủ, hãy ghi lại con số đó. Sang năm bạn sẽ tin vào chính ghi chép của mình hơn là tin vào cảm giác lo lắng ở chợ vào ngày hai mươi tám Tết.

Nói gọn lại

Đếm số bữa thật sự nấu ở nhà, trừ phần được biếu, lập một danh sách chung cho cả nhà, mua đồ khô sớm và đồ tươi cận ngày. Kiểm hạn từng món, dọn tủ lạnh trước khi mua, chia nhỏ và ghi nhãn khi cất. Rồi ghi lại năm nay thừa gì — đó là cách duy nhất để năm sau mua vừa.

Câu hỏi thường gặp