Giá cả cận Tết: cái gì tăng thật, cái gì chỉ là sức ép
Bài trước nói cái gì nên mua sớm, cái gì để cận Tết. Bài này nói phần đằng sau con số: vì sao giá thay đổi, và khi nào thì nó không thật sự thay đổi.
Viết phần này từ phía một nơi bán hàng thì hơi ngược lợi ích, nhưng khách mua tỉnh táo là khách quay lại — nên nói thẳng vẫn hơn.
Cái gì tăng thật, và vì sao
- Vận chuyển — cuối năm mọi tuyến đều quá tải, xe khó thuê hơn, tài xế nghỉ Tết. Đây là khoản tăng có lý do rõ ràng nhất.
- Nhân công — làm thêm giờ, thưởng ca Tết, thợ nghỉ sớm.
- Hàng theo mùa — hoa, cây cảnh, đồ tươi. Nguồn cung có hạn mà cầu dồn vào hai tuần.
- Hàng đặt riêng — xưởng kín lịch nên làm gấp thì đắt hơn.
Với mấy nhóm này thì mua sớm rẻ hơn thật, không phải lời mời chào.
Cái gì thường không tăng
- Hàng công nghiệp có sẵn kho — đồ gia dụng, đồ trang trí sản xuất hàng loạt.
- Hàng tồn từ mùa trước.
- Hàng bán quanh năm, không mang tính mùa vụ.
Với nhóm này, chênh lệch giá cận Tết chủ yếu đến từ chỗ người mua đang vội, chứ không từ phía chi phí.
Mấy chiêu tạo sức ép hay gặp
- Hạn chót giả — "chỉ hôm nay", rồi hôm sau vẫn còn. Kiểm bằng cách quay lại xem hôm sau.
- "Sắp hết hàng" với món sản xuất hàng loạt quanh năm.
- Giá gạch ngang mà giá cũ chưa từng bán được ở mức đó.
- Đếm ngược trên trang — thứ này gần như luôn tự chạy lại.
- Gộp món để nhìn rẻ — bộ ba món trong đó có hai món mình không cần.
- Tặng kèm giá trị ảo — món tặng kèm được ghi giá cao hơn giá thật của nó.
Điểm chung của cả sáu: chúng nhắm vào thời gian suy nghĩ của mình, không nhắm vào nhu cầu. Nhận ra được điều đó là đủ để không dính.
Cách mua cho tỉnh
- Lập danh sách trước khi ra chợ hay mở trang bán hàng. Đây là biện pháp hiệu quả nhất và cũng đơn giản nhất.
- Đặt hạn mức cho từng nhóm, không đặt hạn mức tổng — hạn mức tổng dễ bị lấn.
- Món trên năm trăm nghìn thì ngủ một đêm rồi quyết, nếu không phải hàng gấp.
- So giá ở ba nơi với món đáng kể.
- Đừng mua vì tiếc khuyến mãi — thứ mình không cần thì giảm bao nhiêu cũng vẫn là tiền ra.
Mua sớm không phải lúc nào cũng lợi
Nói cho công bằng, mua sớm cũng có cái giá của nó:
- Đồ ăn mua sớm quá thì hết hạn hoặc kém ngon.
- Mua trước rồi đổi ý là mất luôn, nhất là hàng đặt riêng.
- Cất giữ cũng tốn chỗ và có rủi ro hỏng.
- Hoa và cây mua quá sớm thì không đúng độ vào đúng ngày.
Nên cách chia hợp lý: đồ khô, đồ đặt riêng, đồ phải gửi đi xa thì sớm; đồ tươi, hoa, và món mình còn phân vân thì để cận ngày.
Mua trên mạng dịp cao điểm
Kênh này tiện nhưng cuối năm thì rủi ro tăng lên, nên có mấy điều nên kiểm:
- Xem kỹ hạn giao dự kiến, và nhớ là hạn đó thường dài ra trong hai tuần cuối. Món cần đúng ngày thì đừng đặt sát.
- Đọc đánh giá gần đây, không đọc đánh giá cũ — chất lượng của một nơi bán có thể đổi theo mùa.
- Kiểm chính sách đổi trả trong dịp lễ, vì nhiều nơi rút ngắn thời hạn hoặc ngừng nhận trong kỳ nghỉ.
- Ảnh quá đẹp so với giá là dấu hiệu nên xem thêm ở nơi khác.
- Giữ lại trao đổi và mã đơn cho tới khi nhận và kiểm xong hàng.
- Quay lại lúc mở hộp với món đắt tiền — mất một phút mà giải quyết được gần hết tranh cãi về hàng thiếu hoặc hàng vỡ.
Nói thật một điều
Mùa Tết là mùa bán được nhất trong năm, nên sức ép bán hàng lớn nhất cũng rơi vào lúc này — trang này cũng nằm trong số đó.
Nên phép thử tốt nhất vẫn là câu đơn giản: nếu bỏ mọi lời quảng cáo đi thì mình còn muốn món này không? Còn muốn thì mua; không còn thì đó vốn không phải nhu cầu của mình.
Nếu lỡ mua hớ
- Đừng dằn vặt — mùa Tết ai cũng có vài món mua chưa khéo.
- Kiểm chính sách đổi trả ngay, nhiều nơi cho đổi trong vài ngày.
- Giữ hóa đơn cho tới khi chắc chắn dùng tới.
- Ghi lại để năm sau nhớ — một dòng ghi chú trong điện thoại là đủ.