Mua sắm Tết qua mạng: hạn giao hàng và mấy rủi ro

Hai bài trước nói cái gì nên mua sớm cái gì để sau, và chuyện giá cả cận Tết. Bài này nói kênh mà ngày càng nhiều người dùng: mua qua mạng.

Điểm khác biệt lớn nhất của mùa này rất đơn giản: cận Tết thì mọi khâu đều nghẽn — kho, đóng gói, vận chuyển, và cả người bán. Món tới muộn ba ngày trong năm thì không sao; tới muộn ba ngày vào dịp này là hỏng cả việc.

Tính ngược từ ngày cần

1. Lấy ngày mình cần có hàng, trừ lùi thời gian giao, rồi trừ thêm vài ngày dự phòng.
2. Hỏi thẳng người bán hạn chốt đơn để kịp trước Tết — nơi bán nghiêm túc luôn công bố mốc này.
3. Hàng đi tỉnh xa thì cộng thêm nhiều ngày, và hàng đi đảo hoặc vùng sâu thì cộng nhiều hơn nữa.
4. Đừng tin mốc giao dự kiến hiển thị trên ứng dụng trong mùa cao điểm — nó tính theo ngày thường.
5. Đặt sớm phần quan trọng nhất, để phần linh hoạt lại sau.

Kiểm người bán

• Xem đánh giá của người mua trước, ưu tiên đánh giá có ảnh thật.
• Xem thời gian hoạt động của gian hàng: gian mới mở sát Tết thì cẩn thận hơn.
• Nhắn hỏi một câu trước khi đặt — tốc độ và cách trả lời nói lên nhiều điều.
• Cảnh giác với giá rẻ bất thường, nhất là hàng đang khan.
• Tránh chuyển khoản riêng ngoài nền tảng nếu mua qua sàn — mất bảo vệ của sàn là mất luôn đường đòi.
• Yêu cầu cọc toàn bộ với người lạ là dấu hiệu nên dừng lại.

Đọc kỹ trước khi bấm đặt

• Kích thước thật, không chỉ nhìn ảnh — ảnh không cho biết món to nhỏ thế nào.
• Hạn sử dụng với hàng thực phẩm: hỏi rõ, đừng ngại.
• Cái gì có trong hộp: giỏ quà thường khác ảnh minh hoạ.
• Phí giao và phí phụ thu mùa Tết, có nơi tính thêm.
• Chính sách đổi trả trong dịp lễ — nhiều nơi tạm ngưng đổi trả mấy ngày Tết.
• Chụp màn hình trang sản phẩm lúc đặt, gồm cả mô tả và giá.

Thanh toán cho an toàn

• Ưu tiên cách thanh toán có đường khiếu nại: qua sàn, hoặc trả khi nhận nếu được.
• Không chuyển tiền cho tài khoản cá nhân lạ với đơn giá trị lớn.
• Không gửi mã xác thực cho ai, kể cả người xưng là nhân viên giao hàng hay nhân viên sàn.
• Cảnh giác với đường dẫn lạ gửi qua tin nhắn — mùa mua sắm là mùa lừa đảo hoạt động mạnh.
• Giữ lại biên lai chuyển khoản và ảnh chụp đơn hàng.
• Kiểm lại sao kê sau Tết: mùa mua nhiều thì dễ sót một khoản trừ nhầm.

Khi nhận hàng

1. Quay video lúc mở gói, quay liền mạch từ lúc kiện còn nguyên — đây là bằng chứng duy nhất nếu có sai sót.
2. Kiểm ngay trước mặt người giao nếu được phép.
3. Đếm đủ số lượng, nhất là đơn nhiều món.
4. Báo ngay khi phát hiện sai, đừng để qua Tết mới báo.
5. Giữ nguyên hộp và lớp đóng gói cho tới khi chắc chắn không phải trả lại.

Gửi thẳng tới người nhận

• Kiểm địa chỉ và số điện thoại hai lần — gửi nhầm mùa này thì gần như không lấy lại được.
• Hỏi trước lịch của người nhận: gửi tới văn phòng đã đóng cửa là mất hàng.
• Nhắn cho họ biết sẽ có hàng, kèm ngày dự kiến.
• Ghi lời chúc trong đơn nếu nơi bán có mục đó; không thì nhắn riêng.
• Theo dõi đơn tới khi giao xong, đừng đặt rồi quên.

Khi hàng tới muộn hoặc không tới

• Liên hệ người bán trước, giữ lại toàn bộ tin nhắn.
• Mở khiếu nại trên sàn trong thời hạn — quá hạn là mất quyền.
• Đừng xác nhận đã nhận hàng khi chưa thật sự nhận, dù người bán có nhờ.
• Có phương án hai cho món quan trọng: mua ở cửa hàng gần nhà nếu đơn không kịp.
• Tính trước cả việc này khi đặt món cho một dịp cố định — đó là lý do phải trừ ngày dự phòng.

Mua ở chợ vẫn có phần hơn

• Thấy tận mắt và chọn tận tay, nhất là với hoa, trái cây và đồ tươi.
• Không phụ thuộc vào khâu vận chuyển đang nghẽn nhất trong năm.
• Đổi được ngay nếu không ưng.
• Kết hợp cả hai là hợp lý: đồ khô và quà gửi xa thì đặt online sớm, đồ tươi và hoa thì mua trực tiếp.

Mua online mùa Tết thì thời gian quan trọng hơn giá. Tiết kiệm được ít tiền mà món quà tới sau mùng một thì coi như mất cả hai.

Câu hỏi thường gặp