Chúc Tết trong nhóm chat: viết sao cho thật
Chúc Tết ngày nay phần lớn diễn ra trong nhóm chat. Nhóm gia đình, nhóm công ty, nhóm bạn cũ, nhóm lớp — và đến giao thừa thì tất cả cùng nổ ra một loạt tin nhắn giống nhau, kèm ảnh động hoa mai hoa đào.
Bài này bàn cách chúc trong nhóm sao cho ra chất người thật: khi nào nên nhắn riêng, viết gì cho khỏi sáo, và mấy điều nên tránh trong nhóm chat công ty.
Nhóm nào chúc chung, ai nên nhắn riêng
Nguyên tắc đơn giản: quan hệ càng gần thì càng nên nhắn riêng.
Chúc trong nhóm là đủ với: nhóm lớp đông người, nhóm công ty lớn, nhóm cộng đồng, nhóm chung cư. Ở đây một lời chúc chung là chuyện bình thường và không ai chờ đợi gì hơn.
Nên nhắn riêng với: ông bà, bố mẹ, người đã giúp mình trong năm, sếp trực tiếp, khách hàng thân, bạn thân. Một tin nhắn riêng năm phút có giá trị hơn mười cái ảnh động gửi vào nhóm.
Nên gọi điện với người lớn tuổi, nhất là ông bà. Nhiều người lớn tuổi không đọc tin nhắn, hoặc đọc mà không biết trả lời thế nào, và một cuộc gọi hai phút là thứ họ nhớ cả năm.
Cách kiểm nhanh: nếu người đó nhận ra được là bạn chúc họ chứ không phải chúc cả nhóm, thì tin nhắn đó đáng gửi. Nếu không thì nó chỉ là tiếng ồn.
Vì sao lời chúc sao chép không có tác dụng
Không phải vì nó xấu, mà vì ai cũng nhận ra ngay. Một đoạn văn vần bốn câu, chữ in màu, kèm ảnh động — người nhận biết bạn đã gửi đúng đoạn đó cho năm chục người khác.
Nó không gây khó chịu, chỉ là không đọng lại gì. Và trong một nhóm mà ba mươi người cùng dán ba mươi đoạn tương tự nhau, thì không ai đọc hết.
Cái làm một lời chúc đọng lại chỉ cần một chi tiết: nhắc tới điều cụ thể về người nhận. "Chúc anh năm mới sức khoẻ, mong dự án anh đang làm sang năm suôn sẻ" khác hẳn "chúc anh vạn sự như ý" — chỉ hơn một câu, nhưng nó chứng minh bạn nhớ họ là ai.
Khuôn viết ba dòng
Với người không quá thân mà vẫn muốn viết cho tử tế, ba dòng là đủ:
Dòng một — gọi tên. "Anh Nam ơi", "Cô Lan ơi". Chỉ riêng việc có tên đã đủ tách tin nhắn của bạn khỏi mọi tin chung chung.
Dòng hai — một chi tiết thật. Cảm ơn về việc gì đó trong năm, nhắc một chuyện chung, hoặc nhắc điều bạn biết họ đang quan tâm.
Dòng ba — lời chúc. Ngắn cũng được. Sức khoẻ luôn là lời chúc an toàn và thật lòng nhất.
Ba dòng này mất chừng một phút, và nó là thứ người ta chụp màn hình giữ lại.
Mấy câu chúc nên tránh
Chúc sớm lập gia đình, chúc sớm có em bé. Đây là hai lời chúc bị nhiều người coi là phiền nhất, và với ai đang gặp khó khăn về chuyện đó thì nó chạm đúng chỗ đau. Trong nhóm chat thì càng nên tránh, vì người nhận không có cách nào né.
Chúc thăng chức, chúc đổi việc khi không biết rõ tình hình của người ta.
Chúc giàu có, chúc nhiều tiền với người vừa gặp chuyện làm ăn. Câu chúc vui thành câu chạm.
Chúc kèm bình luận về ngoại hình — "chúc chị năm mới gầy đi nhé" — không bao giờ là ý hay, kể cả khi thân.
Với người vừa có tang thì nhiều gia đình kiêng chúc mừng năm mới. Nhắn một câu hỏi thăm sức khoẻ thì phù hợp hơn, và nếu không chắc lệ nhà họ thì im lặng lịch sự còn hơn là nhắn sai.
Nhóm chat công ty: mấy điều riêng
Chúc sếp trong nhóm chung là đủ với đa số trường hợp. Nhắn riêng cho sếp thì được, miễn là ngắn và không kèm gì khác — một lời chúc riêng kèm một đề nghị công việc là kiểu tin nhắn ai cũng nhận ra.
Đừng chúc kèm nhắc việc. "Chúc anh năm mới an khang, tiện thể anh xem giúp em cái đề xuất hôm trước" — câu này làm hỏng cả lời chúc lẫn đề nghị. Tách ra, và để việc lại sau Tết.
Đừng gửi ảnh động dung lượng lớn vào nhóm đông người. Chuyện nhỏ nhưng làm phiền thật với người dùng gói dữ liệu hạn chế hoặc điện thoại cũ.
Nhóm khách hàng thì cẩn thận hơn: chúc chung trong nhóm chính thức, còn nhắn riêng thì chỉ với khách đã thân. Và tuyệt đối không dùng dịp chúc Tết để chào hàng — khách nhận ra ngay, và nó làm hỏng cả quan hệ lẫn lời chúc.
Trả lời lời chúc
Trả lời riêng thì trả lời riêng. Ai nhắn riêng cho bạn thì đáp lại riêng, đừng để họ nhận về một lời chúc chung.
Không kịp trả lời hết cũng không sao. Ngày Tết ai cũng bận. Trả lời muộn vài ngày vẫn hơn là không trả lời, và không ai giận vì một tin nhắn đến chậm.
Trả lời gọn. "Cảm ơn anh, chúc anh và gia đình năm mới mạnh khoẻ" là đủ. Không cần viết dài để cân bằng với tin nhắn dài của người ta.
Với người lớn tuổi nhắn cho mình thì nên gọi lại nếu có thể. Họ thường thích nghe giọng hơn đọc chữ.
Chúc trong nhóm gia đình lớn
Nhóm gia đình mở rộng — có ông bà, cô dì chú bác, anh chị em họ — là nhóm khó nhất, vì nó trộn nhiều thế hệ với nhiều thói quen dùng điện thoại khác nhau.
Mấy điều thực tế:
Người lớn tuổi thường không đọc kịp. Trong một nhóm bốn mươi người, tin nhắn trôi rất nhanh và người lớn tuổi thường mở điện thoại một lần trong ngày. Quan trọng thì gửi riêng.
Ảnh và video của cả nhà được đón nhận hơn chữ. Một tấm ảnh chụp mâm cỗ nhà mình, hay đoạn video các cháu chúc Tết, sống động hơn mọi đoạn văn vần — và người lớn tuổi rất thích xem.
Đừng bàn chuyện tiền nong hay chuyện riêng trong nhóm chung. Chuyện chia quà, chuyện góp giỗ, chuyện ai về ai không — những thứ này dễ gây hiểu lầm khi viết ra chữ trước mặt cả họ. Nhắn riêng hoặc gọi.
Ai trong nhà đang có chuyện buồn thì cả nhóm nên biết trước khi có người vô tình chúc mừng. Người tổ chức nhóm — thường là một người trong thế hệ giữa — nhắn trước một câu cho mọi người biết là đủ.
Khi bạn là người ít nói trong nhóm
Nhiều người ngại nhắn vào nhóm đông vì thấy mình không quen ai mấy, hoặc vì ngại viết sau khi ba chục người đã viết.
Không sao cả. Một câu ngắn "Chúc cả nhà năm mới mạnh khoẻ ạ" là đủ và không ai đánh giá. Ngược lại, im lặng hoàn toàn trong nhóm gia đình thì đôi khi bị hiểu nhầm thành lạnh nhạt — mà chỉ một dòng là đã đủ để không ai nghĩ vậy.
Và nếu bạn thật sự không thích nhóm chat, thì gọi điện cho vài người quan trọng nhất là cách thay thế tốt hơn nhiều so với việc dán một đoạn văn vần vào nhóm.
Thời điểm
Giao thừa là lúc mạng nghẽn nhất và cũng là lúc tin nhắn dễ trôi mất nhất trong một nhóm đông. Nhiều người chọn nhắn chiều ba mươi hoặc sáng mùng một — lúc đó tin nhắn được đọc kỹ hơn.
Với người ở múi giờ khác thì nhớ tính giờ của họ. Tin nhắn chúc Tết lúc ba giờ sáng bên kia là một kiểu làm phiền mà người gửi không biết.
Và nếu nhắn muộn thì cứ nhắn — chúc Tết trong mấy ngày đầu năm vẫn hoàn toàn bình thường, không có hạn chót nào cả.
Tóm lại
Quan hệ càng gần càng nên nhắn riêng, và với ông bà thì gọi điện. Lời chúc sao chép không xấu, chỉ là không đọng lại — thêm tên người nhận và một chi tiết thật là đủ khác. Tránh chúc chuyện con cái, chuyện công việc khi không rõ tình hình, và tránh chúc kèm nhắc việc. Trả lời riêng cho ai nhắn riêng, và đừng lo nếu trả lời muộn.